อัญมณีแห่งกาแล็กซี เปล่งประกาย ในแกลเลอรีใหม่จาก NASA Chandra

กาแล็กซีเปรียบเสมือนอัญมณีแห่งจักรวาล แต่ละแห่งมีลักษณะเฉพาะตัว ทั้งขนาด รูปร่าง และโครงสร้างที่แตกต่างกัน แกลเลอรีภาพชุดใหม่ที่เผยแพร่โดย หอดูดาวรังสีเอกซ์จันทรา (Chandra X-ray Observatory) ของ NASA ร่วมกับข้อมูลจากกล้องโทรทรรศน์อื่น ๆ ได้รวบรวมภาพของกาแล็กซีเหล่านี้ เพื่อแสดงให้เห็นถึงความหลากหลายของโครงสร้างระดับจักรวาล

นักดาราศาสตร์แบ่งกาแล็กซีออกเป็น 3 ประเภทหลัก ได้แก่

* กาแล็กซีแบบกังหัน (spiral galaxies) เช่นทางช้างเผือกของเรา ซึ่งมีแขนกังหันแผ่ออกจากบริเวณใจกลาง
* กาแล็กซีวงรี (elliptical galaxies) ซึ่งโดยทั่วไปมีอายุมากกว่า และมีแนวโน้มว่าเกิดจากการรวมตัวหรือการชนกันของกาแล็กซี
* กาแล็กซีไม่ปกติ (irregular galaxies) ซึ่งครอบคลุมปรากฏการณ์และรูปร่างของกาแล็กซีได้หลากหลายรูปแบบ

แกลเลอรีนี้รวบรวม ภาพกาแล็กซีจำนวน 16 ภาพ จากหอดูดาวรังสีเอกซ์ Chandra และกล้องโทรทรรศน์อื่น ๆ กาแล็กซีทั้งสามประเภทล้วนปรากฏอยู่ในคอลเลกชันนี้

ภาพกาแล็กซีแต่ละภาพประกอบด้วย ข้อมูลรังสีเอกซ์จาก Chandra ที่นำมาผสานกับข้อมูลจากกล้องโทรทรรศน์อื่น ๆ เช่น James Webb Space Telescope (Webb), Hubble Space Telescope, IXPE, Swift และ NuSTAR รวมถึงกล้องโทรทรรศน์อื่น ๆ ทั้งที่ปฏิบัติงานอยู่ในอวกาศและบนพื้นโลก



ดูภาพเต็มทั้ง 16 กาแล็กซี

#####

รังสีเอกซ์มีความสำคัญต่อการศึกษากาแล็กซีอย่างไร

รังสีเอกซ์มีความสำคัญอย่างมากต่อการศึกษากาแล็กซี เพราะมันเผยให้เห็นข้อมูลเฉพาะที่ไม่สามารถมองเห็นได้ง่ายจากแสงชนิดอื่น

ตัวอย่างเช่น Chandra สามารถตรวจจับ ก๊าซที่ถูกทำให้ร้อนยิ่งยวดจนมีอุณหภูมิหลายล้านองศา จาก

* ลมดาวฤกษ์มวลมาก
* การไหลพุ่งออกจากหลุมดำมวลยิ่งยวด
* เศษซากจากดาวฤกษ์ที่ระเบิด

สิ่งเหล่านี้เป็นแหล่งสำคัญของธาตุต่าง ๆ ที่อยู่ในร่างกายของเรา ในอากาศที่เราหายใจ และบนดาวเคราะห์ที่เราอาศัยอยู่

Chandra ยังสามารถตรวจจับปรากฏการณ์ทางกาแล็กซีที่มีอุณหภูมิสูงและมีพลังงานมากที่สุดบางชนิดในจักรวาลได้อีกด้วย เมื่อนำข้อมูลรังสีเอกซ์มารวมกับข้อมูลจากแสงในช่วงความยาวคลื่นอื่น ๆ และกล้องโทรทรรศน์ประเภทต่าง ๆ เราจึงสามารถสร้างภาพที่สมบูรณ์มากขึ้นว่า กาแล็กซีดำรงอยู่ ปฏิสัมพันธ์ และวิวัฒนาการอย่างไร

กาแล็กซีแบบกังหันและเครื่องจักรสร้างดาวฤกษ์

กาแล็กซีแบบกังหันที่มองจากด้านหน้า เช่น Messier 33 และ NGC 3938 เปิดมุมมองให้เห็นบริเวณตามแขนกังหัน ซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่ของระบบดาวคู่ที่มีพลังงานสูงและการระเบิดของดาวฤกษ์

ส่วนกาแล็กซีแบบกังหันมีคาน เช่น NGC 1672 และ NGC 1385 แสดงให้เห็นว่าโครงสร้างคล้ายแท่งซึ่งประกอบด้วยดาวฤกษ์ ก๊าซ และฝุ่นบริเวณใจกลาง สามารถทำหน้าที่ ลำเลียงสสารและเชื้อเพลิงเข้าสู่บริเวณด้านใน จนกระตุ้นให้เกิดการก่อตัวของดาวฤกษ์เป็นจำนวนมาก

NGC 4725 แสดงให้เห็นว่าการก่อตัวของดาวฤกษ์สามารถถูกกระตุ้นจากการชนหรือปฏิสัมพันธ์กับกาแล็กซีอื่นที่เกิดขึ้นก่อนหน้านี้ได้

ขณะเดียวกัน ภาพกาแล็กซีที่มองจากด้านข้างของ NGC 4631 หรือ Whale Galaxy และกาแล็กซีดาวกระจาย Messier 82 หรือ Cigar Galaxy
แสดงให้เห็นฮาโลขนาดมหึมาและ ลมเหนือยวดยิ่ง (superwinds) ของก๊าซที่มีอุณหภูมิระดับหลายล้านองศา ซึ่งถูกขับออกไปไกลหลายพันปีแสงจากการระเบิดและกิจกรรมการก่อตัวของดาวฤกษ์อย่างรุนแรง

กระบวนการเหล่านี้ช่วยนำธาตุสำคัญออกไปเติมเต็มบริเวณอวกาศระหว่างกาแล็กซีโดยรอบ

นิวเคลียสกาแล็กซีที่กำลังทำงานและการไหลพุ่งจากหลุมดำ

หลุมดำมวลมหาศาลที่กำลังเติบโตอย่างรุนแรงอยู่บริเวณใจกลางกาแล็กซีเจ้าบ้าน ซึ่งเรียกว่า active galactic nuclei (AGN) สามารถปลดปล่อยพลังงานออกไปในรูปของการปะทุและลำเจ็ต ซึ่งส่งผลกระทบต่อกาแล็กซีทั้งระบบ

ใน Centaurus A ข้อมูลจาก Chandra และ IXPE แสดงให้เห็นลำเจ็ตของอนุภาคพลังงานสูงที่พุ่งออกจากบริเวณใจกลางกาแล็กซีและเดินทางออกไปในอวกาศเป็นระยะทาง หลายหมื่นปีแสง

ใน Messier 106 ลำเจ็ตจากหลุมดำมวลยิ่งยวดทำให้ก๊าซโดยรอบร้อนขึ้น และก่อให้เกิดโครงสร้างคล้ายแขนกังหันที่แตกต่างจากแขนกังหันทั่วไปที่พบในกาแล็กซีชนิดนี้

ขณะที่ Sombrero Galaxy หรือ Messier 104 อันโด่งดัง แสดงให้เห็นหลุมดำมวลยิ่งยวดที่ฝังตัวอยู่ภายในกระจุกดาวขนาดมหึมาบริเวณใจกลางกาแล็กซี

ข้อมูลรังสีเอกซ์จาก Chandra สามารถทำแผนที่ฮาโลแบบกระจายตัวของก๊าซอุณหภูมิหลายล้านองศา รวมถึงเศษซากดาวฤกษ์ที่ร้อน ซึ่งล้อมรอบแนวแถบฝุ่นขนาดใหญ่ของกาแล็กซี

การชน การรวมตัว และความปั่นป่วนระดับจักรวาล

แกลเลอรีนี้ยังแสดงให้เห็นกาแล็กซีที่กำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทางแรงโน้มถ่วงอย่างรุนแรง

ใน Arp 143 การชนกันโดยตรงทำหน้าที่คล้ายกับการยิงตรงเข้ากลางเป้าในระดับจักรวาล ก่อให้เกิดกาแล็กซีรูปวงแหวนที่กำลังขยายตัว และกระตุ้นให้เกิดคลื่นการก่อตัวของดาวฤกษ์

การรวมตัวกันอย่างรุนแรงของกาแล็กซี เช่น NGC 3256 และกาแล็กซีดาวกระจายที่ถูกบดบังด้วยฝุ่นอย่าง II Zw 096 เผยให้เห็นความวุ่นวายจากการชนและรวมตัวของกาแล็กซี ซึ่งเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นอย่างแพร่หลายใน จักรวาลยุคแรก

เหตุการณ์เหล่านี้ยังเป็นเสมือนภาพตัวอย่างของอนาคตอันไกลของ ทางช้างเผือก เมื่อมันจะรวมตัวกับกาแล็กซีเพื่อนบ้านอย่าง แอนโดรเมดา (Andromeda Galaxy)

ส่วน NGC 1569 ทำหน้าที่เสมือนห้องทดลองใกล้ตัวสำหรับศึกษากระบวนการก่อตัวดาวฤกษ์อย่างรุนแรง ซึ่งมีลักษณะคล้ายกับสิ่งที่เกิดขึ้นในจักรวาลยุคแรก

NGC 660 แสดงตัวอย่างกาแล็กซีชนิดหายากที่เรียกว่า กาแล็กซีวงแหวนเชิงขั้ว (polar ring galaxy) ซึ่งมีวงแหวนของดาวฤกษ์โคจรรอบบริเวณขั้วของกาแล็กซี

และ Messier 90 แสดงกาแล็กซีแบบกังหันที่กำลังเคลื่อนที่ฝ่า กระจุกกาแล็กซี Virgo Cluster จนก๊าซที่ใช้สร้างดาวฤกษ์ภายในกาแล็กซีถูกแรงจากสภาพแวดล้อมรอบข้างดึงและฉีกออกไปอย่างรุนแรง

อ่านต่อ >> https://science.nasa.gov/missions/chandra/galactic-gems-glisten-in-new-gallery-from-nasas-chandra/

สวยจริง บางทีก็เสียดาย ถ้าเกิดมาในยุคที่สามารถเดินทางไปดาวอื่นๆ ได้ง่ายๆ แบบในหนัง คงตื่นเต้นดี หรือไม่ก็ฝันร้ายเพราะโดนเอเลี่ยนแดรก

สวยงามมาก

อยากมีอารมย์แบบทีม Guardians of the Galaxy