หากมองตามหลักกฎหมายของออสเตรเลียอย่างเป็นกลาง (Commonwealth Criminal Code Act 1995) โอกาสที่แอร์สาวไทยรายนี้จะถูกจำคุกจริง มีแนวโน้มอยู่ที่ประมาณ 4 ถึง 8 ปี (โดยเป็นโทษขั้นต่ำที่ต้องจำคุกจริงก่อนมีสิทธิ์ขอทัณฑ์บน) ไม่ถึงขั้น 25-50 ปีแบบที่แชร์กันเพื่อเรียกเอนเกจเมนต์ในโซเชียลมีเดีย [1]
ทั้งนี้ มีข้อกฎหมายและแนวทางพิจารณาคดีของศาลออสเตรเลียที่น่าสนใจ ดังนี้
1. โทษสูงสุดไม่เท่ากับโทษที่ตัดสินจริง
ผู้ต้องหาถูกตั้งข้อหาหลัก 2 ข้อหา คือ นำเข้า และ ครอบครอง ยาเสพติดควบคุมข้ามพรมแดนในปริมาณเพื่อการค้า (Commercial Quantity ซึ่งสำหรับเฮโรอีนคือตั้งแต่ 250 กรัมขึ้นไป โดยเคสนี้ตรวจพบเกือบ 1 กิโลกรัม) [1, 2]
เพดานโทษสูงสุด (Maximum Penalty) ของข้อหานี้ระบุไว้ที่ จำคุก 25 ปี
ในความเป็นจริง ศาลออสเตรเลียจะไม่ลงโทษสูงสุด เว้นแต่จะเป็นระดับหัวหน้าแก๊ง (Kingpin) หรือเครือข่ายรายใหญ่ระดับโลกที่มีประวัติทำผิดซ้ำซาก สำหรับผู้ที่ทำหน้าที่เป็นเพียงคนขนส่ง (Courier หรือ Mule) โทษจะถูกลดหลั่นลงมาอย่างมาก [1]
2. การตัดสินโทษกรณี "ผิดหลายกระทง"
ออสเตรเลียใช้ระบบการนับโทษแบบ Concurrent Sentencing (จำคุกไปพร้อมๆ กัน) เป็นหลัก หรืออาจจะมีส่วนที่งอกมาสะสมเพิ่มขึ้นเล็กน้อย (Partially Consecutive) แต่กฎหมายจะไม่นำโทษ 25 ปีของข้อหาแรก มารวมโต้งๆ กับอีก 25 ปีของข้อหาที่สองเป็น 50 ปีอย่างแน่นอน เพราะพฤติการณ์เกิดขึ้นในคราวเดียวกันและเป็นยาเสพติดก้อนเดียวกัน
3. คำว่า "ประมาทเลินเล่อ / เมินเฉย" ติดคุกกี่ปี?
ในกฎหมายออสเตรเลีย คดีขนยาเสพติดจะไม่มีข้อหา "ประมาทเลินเล่อ" แยกออกมาโดยตรง แต่ศาลจะพิจารณาจากระดับจิตใจ (Mens Rea) 2 รูปแบบหลัก คือ:
รู้เห็นเป็นใจเต็มร้อย (Knowledge): ตั้งใจขนเพื่อเงิน โทษจะสูงกว่า
จงใจเมินเฉย (Recklessness หรือ Wilful Blindness): คือการอ้างว่า "รับหิ้วของมา ไม่รู้ว่าข้างในเป็นยาเสพติด" แต่ศาลออสเตรเลียมีแนวบรรทัดฐานว่า หากบุคคลนั้นเห็นพิรุธ (เช่น ค่าจ้างสูงผิดปกติ 8,800 บาทกับกระเป๋าผ้า 12 ใบที่มีน้ำหนักมาก) แต่เลือกที่จะไม่เปิดดูหรือจงใจละเลยความเสี่ยง ศาลถือว่ามีความผิดเท่ากับการรับรู้ [1, 2, 3]
หากทนายความต่อสู้จนศาลเชื่อว่าจำเลยอยู่ในฐานะ "จงใจเมินเฉย/รับหิ้วโดยขาดความเฉลียวใจ" (Recklessness) และไม่ใช่ผู้บงการ โทษพื้นฐานมักจะลดลงมาเหลือจำคุกประมาณ 6 ถึง 12 ปี
4. โทษจำคุกจริง (Non-Parole Period) และปัจจัยลดโทษ
ศาลออสเตรเลียจะมีการกำหนด "ระยะเวลาขั้นต่ำที่ต้องจำคุกจริงโดยห้ามลดหย่อน" (Non-Parole Period) ซึ่งมักจะอยู่ที่ประมาณ 50% - 60% ของโทษทั้งหมดที่ศาลสั่งจำคุก นอกจากนี้หากจำเลยเลือกที่จะ:
รับสารภาพ (Guilty Plea) ตั้งแต่เนิ่นๆ จะได้ลดโทษทันทีประมาณ 25% - 30% ตามกฎหมาย
ให้ความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ (Assistance to Authorities) ในการขยายผลหาตัวการ "บัญชีอวตารชื่อโรส" ในฝั่งไทย ศาลจะลดโทษให้เพิ่มอีกอย่างนัยสำคัญ
ประวัติขาวสะอาด (Good Character) ไม่เคยกระทำความผิดมาก่อน [1, 2]
สรุปการคำนวณแบบกลางๆ: หากศาลตั้งต้นโทษไว้ที่ 10 ปี จำเลยรับสารภาพและให้ความร่วมมือ โทษรวมอาจเหลือจำคุก 6-7 ปี และศาลจะสั่งกำหนดระยะเวลาติดคุกจริง (Non-Parole) ไว้ที่ประมาณ 4 ถึง 5 ปี หลังจากนั้นจึงจะได้รับการปล่อยตัวเป็นทัณฑ์บนและถูกผลักดันส่งกลับประเทศไทย
(ส่วนกรณี "มันคือแป้ง" ที่ยกตัวอย่างมานั้น เหตุการณ์เกิดขึ้นในอดีตนานมากแล้ว ซึ่งพฤติการณ์ในคดี อัตราโทษ และการให้ความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ของแต่ละบุคคลมีรายละเอียดที่แตกต่างกันออกไปครับ)