สหรัฐฯและอิหร่าน ได้รับคาดหมายว่าจะมีการลงนามอย่างเป็นทางการในบันทึกความเข้าใจฉบับหนึ่งในวันศุกร์นี้(19มิ.ย.) ที่จะขยายกรอบข้อตกลงหยุดยิงออกไปอีก 60 วัน เปิดทางสำหรับการเจรจาเพิ่มเติม
ไม่กี่ชั่วโมงหลังจากข้อตกลง 14 ข้อฉบับล้าสมัยถูกเผยแพร่ออกสู่สื่อมวลชนต่างๆ เจ้าหน้าที่ระดับสูงในรัฐบาลสหรัฐฯรายหนึ่งได้ออกมาอ่านบันทึกความเข้าใจนี้เพื่อเปิดเผยต่อสาธารณะ ซึ่งมันวางกรอบคำมั่นสัญญาต่างๆที่มีเป้าหมายรับประกันการกลับมาเปิดช่องแคบฮอร์มุซอย่างสมบูรณ์โดยปราศจากการเก็บค่าผ่ายทางใดๆ และยุติปฏิบัติการทางทหารทุกแนวรบ ในนั้นรวมถึงในเลบานอน
ข้อตกลงระบุว่าอิหร่านจะไม่สามารถพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ได้เลย คำสัญญาที่เตหะรานเคยรับปากไว้ในอดีต ขณะเดียวกันข้อตกลงนี้ยังเน้นย้ำด้วยว่าสหรัฐฯและอิหร่านจะจัดการกับวัตถุยูเรเนียมเสริมสมรรถนะของเตหะรานที่มีอยู่ในปัจจุบัน "อย่างน้อยๆก็ด้วยวิธีการลดความเข้มข้น ณ สถานที่จัดเก็บ ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานพลังงานปรมาณูสากล(IAEA)"
นอกจากนี้แล้วมันยังบ่งชี้ว่าเตหะรานอาจสามารถเข้าถึงเงินทุนเพื่อการพัฒนามูลค่า 300,000 ล้านดอลลาร์ สำหรับฟื้นฟูและพัฒนาเศรษฐกิจของอิหร่าน หากพวกเขาทำตามคำมั่นสัญญาที่กำหนดอยู่ในข้อตกลงขั้นท้ายสุด ขณะเดียวกันข้อตกลงยังวางกรอบสำหรับแผนการหนึ่งๆ ที่จะยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทั้งหมดที่สหรัฐฯกำหนดเล่นงานเตหะราน "หากทุกอย่างเดินหน้าไปตามที่ตกลงกันไว้"
เจ้าหน้าที่ระดับสูงของสหรัฐฯ เน้นย้ำว่า ทีมงานของสหรัฐฯ มองโลกตามความเป็นจริงถึงสิ่งที่ตกลงกันไว้และสิ่งที่คาดหวังจากอิหร่าน และประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ พร้อมที่จะกลับมาเปิดปฏิบัติการทางทหารอีกรอบ "ถ้าอิหร่านไม่ดำเนินการทั้งหมดในสิ่งต่างๆที่พวกเขาบอกกับพวกคุณ คุณอาจพูดได้ว่าเอ็มโอยูนี้เป็นขั้นสุดท้าย แต่ทั้ง 2 ฝ่ายสามารถเดินหนีข้อตกลงได้ทุกเมื่อ จนกว่าจะมีข้อตกลงที่มีผลผูกพันโดยสมบูรณ์
ต่อไปนี้คือเงื่อนไข 14 ข้อในบันทึกความเข้าใจ ที่เผยแพร่โดยเจ้าหน้าที่สหรัฐฯ
1. ภายใต้การลงนามในเอ็มโอยูนี้ สหรัฐฯกับอิหร่าน และพันธมิตรของทั้งสองฝ่าย ในสงครามปัจจุบัน ตกลงยุติปฏิบัติการทางทหารในทุกสมรภูมิทันทีและถาวรในทุกแนวรบ รวมถึงในเลบานอน และนับจากนี้เป็นต้นไป ทั้งสองฝ่ายตกลงที่จะไม่เริ่มสงครามหรือปฏิบัติการทางทหารใดๆต่อกัน และจะอะทนอดกลั้นจากการข่มขู่หรือใช้กำลังกับอีกฝ่าย และรับประกันบูรณภาพแห่งดินแดนและอธิปไตยของเลบานอน ข้อตกลงขั้นท้ายสุดจะยืนยันการหยุดยิงถาวรในสงครามในทุกแนวหน้า ในนั้นรวมถึงในเลบานอนและส่วนอื่นๆของย่อหน้านี้
2.สหรัฐฯและอิหร่านจะเคารพอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของกันและกัน ละเว้นไว้ซึ่งการแทรกแซงกิจการภายในของอีกฝ่าย
3.อเมริกาและอิหร่าน จะมุ่งมั่นเจรจาและบรรลุข้อตกลงขั้นสุดท้ายในกรอบเวลาสูงสุด 60 วัน และสามารถขยายกรอบเวลาออกไปได้ภายใต้ความยินยอมร่วมกัน
4.ทันทีที่ลงนามในเอ็มโอยู สหรัฐฯจะเริ่มถอนการปิดล้อมทางทะเล และการก่อกวนหรือขัดขวางใดๆต่อสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน และยุติการปิดล้อมทางทะเลโดยสมบูรณ์ภายใน 30 วัน ระหว่างช่วงเวลาดังกล่าว อิหร่านจะเปิดช่องแคบฮอร์มุซ ฟื้นการสัญจรของเรือต่างๆ คืนสู่สัดส่วนจำนวนเดียวกับครั้งก่อนเกิดศึกสงคราม ขณะที่อเมริกาจะทำการถอนกำลังพลออกจากบริเวณใกล้เคียงอิหร่าน ภายใน 30 วัน หลังข้อตกลงขั้นท้ายสุด
5.เมื่อลงนามในเอ็มโอยูแล้ว อิหร่านจะใช้ความพยายามอย่างเต็มที่ ในการเตรียมการสำหรับเปิดทางให้เรือสินค้า เดินทางผ่านอย่างปลอดภัยโดยไม่คิดค่าใช้จ่ายเป็นเวลา 60 วัน แต่เฉพาะกับเส้นทางจากอ่าวเปอร์เปียไปยังทะเลโอมาน เช่นเดียวกับจากทะเลโอมานไปยังอ่าวเปอร์เซีย
การสัญจรของเรือสินค้าทั้งหลายจะเริ่มขึ้นในทันที แต่หากมองถึงความจำเป็นที่ต้องขจัดอุปสรรคทางเทคนิคและทางทหาร รวมถึงการเก็บกู้ทุ่นระเบิดที่วางโดยอิหร่าน คาดหมายว่าจะเริ่มดำเนินการได้ภายใน 30 วัน อิหร่านจะเจรจากับรัฐสุลต่านโอมาน เพื่อกำหนดรูปแบบการบริหารและการบริการทางทะเลในอนาคตสำหรับช่องแคบฮอร์มุซ ภายใต้การพูดคุยหารือกับบรรดารัฐชายฝั่งทะเลอ่าวเปอร์เซียอื่นๆ ตามกรอบกฎหมายระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องและสิทธิอธิปไตยของรัฐชายฝั่งช่องแคบฮอร์มุซ
6.สหรัฐฯจะดำเนินการร่วมกับบรรดาคู่หูในภูมิภาค ในการคลอดรูปแบบแผนงานที่ชัดเจนและเป็นที่ตกลงร่วมกัน สำหรับฟื้นฟูและพัฒนาเศรษฐกิจของอิหร่าน อย่างน้อยๆ 300,000 ล้านดอลลาร์ ในส่วนของกลไกที่จะบังคับใช้แผนการดังกล่าว จะมีการหาข้อสรุปให้เสร็จสิ้นภายใน 60 วัน ในฐานะส่วนหนึ่งในข้อตกลงขั้นท้ายสุด ขณะที่ทุกใบอนุญาต การยกเว้น และการอนุญาตทั้งหมดที่จำเป็น สำหรับการทำธุรกรรมทางการเงินที่เกี่ยวข้อง จะต้องได้รับการอนุมัติจากสหรัฐฯ
7.อเมริกาจะยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทั้งหมดทุกรูปแบบที่กำหนดเล่นงานอิหร่าน ในนั้นรวมถึงตามมติของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ, มติของคณะกรรมการผู้ว่าการทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ, มาตรการคว่ำบาตรแต่เพียงฝ่ายเดียวของสหรัฐฯทั้งหมด ทั้งคว่ำบาตรหลักและคว่ำบาตรรอง ตามที่ตกลงกันไว้ในฐานะเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลงขั้นท้ายสุด อิหร่านและสหรัฐฯรับทราบถึงความสำคัญยิ่งของการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรดังกล่าวข้างต้น และแสดงเจตนาที่จะหารือจัดการในประเด็นเหล่านี้ในทันทีในการเจรจา เพื่อบรลุข้อตกลงร่วมกันในประเด็นดังกล่าว
8.อิหร่านยืนยันว่าพวกเขาจะไม่ผลิตหรือพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ สหรัฐฯและอิหร่านเห็นพ้องกันในการคลี่คลายประเด็นกำจัดยูเรเนียมเสริมสมรรถนะที่สะสมไว้ ตามกลไกที่จะตกลงร่วมกัน โดยวิธีการขั้นต่ำสุดคือการเจือจาง ณ ตำแหน่งในปัจจุบัน ภายใต้การกำกับดูแลของทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ
ทั้ง 2 ฝ่ายยังเห็นพ้องพูดคุยหารือเกี่ยวกับประเด็นการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมและในประเด็นอื่นๆที่เกี่ยวกับความจำเป็นทางนิวเคลียร์ของอิหร่าน บนพื้นฐานของความพึงพอใจในกรอบข้อตกลงที่เห็นพ้องกันในข้อตกลงขั้นสุดท้าย สหรัฐฯและอิหร่านยอมรับถึงความสำคัญอย่างยิ่งของประเด็นนิวเคลียร์ที่กล่าวถึงข้างต้น และแสดงถึงเจตนาจัดการกับประเด็นเหล่านี้ในทันทีในการเจรจา เพื่อบรรลุเป้าหมายเห็นพ้องต้องกันในเรื่องดังกล่าว
9.ระหว่างรอข้อตกลงขั้นสุดท้าย สหรัฐฯและอิหร่านเห็นพ้องกันว่าจะรักษาไว้ซึ่งสถานะปัจจุบัน โดยอิหร่านจะคงไว้ซึ่งสถานภาพปัจจุบันของโครงการนิวเคลียร์ ขณะที่อเมริกาจะไม่กำหนดมาตรการคว่ำบาตรรอบใหม่ใดๆ และจะไม่ส่งกองกำลังเข้ามายังภูมิภาคเพิ่มเติม
10.สหรัฐฯรับรองว่านับตั้งแต่การลงนามในบันทึกความเข้าใจฉบับนี้เป็นต้นไป และจนกว่าจะยกเลิกมาตรการคว่ำบาตร ทางกระทรวงการคลังของอเมริกาจะออกมาตรการละเว้น เปิดทางให้อิหร่านส่งออกน้ำมันดิบและผลิตปิโตรเลียม ขณะที่บริการต่างๆทั้งหมดที่เกี่ยวข้อง ในนั้นรวมถึงการทำธุรกรรมทางธนาคาร การรับประกัน และการขนส่ง ฯลฯ ก็จะได้รับการละเว้นคว่ำบาตรเช่นกัน
11. สหรัฐฯรับรองว่าจะทำให้เงินทุนและทรัพย์สินที่ถูกอายัดหรือจำกัดไว้ของสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน สามารถนำมาใช้ได้อย่างเต็มที่ ขึ้นอยู่กับการปฏิบัติตามเอ็มโอยู ทั้งนี้สหรัฐฯและอิหร่านจะหาทางเห็นพ้องกันเกี่ยวกับขั้นตอนต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการปลดอายัดเงินเหล่านี้ระหว่างการเจรจา เงินจำนวนดังกล่าว ไม่ว่าจะคงอยู่ในบัญชีเดิมหรือโอนไปแล้วก็ตมา จะต้องสามารถนำไปใช้จ่ายได้อย่างเต็มที่แก่ผู้รับผลประโยชน์ขั้นสุดท้ายรายใดก็ตามที่ธนาคารกลางแห่งอิหร่านกำหนดไว้ โดยที่สหรัฐฯรับรองว่าจะออกใบอนุญาตและการอนุมัติที่จำเป็นทั้งหมดตามความเหมาะสม
12.สหรัฐฯและอิหร่านเห็นพ้องกันในการจัดตั้งกลไกพิเศษขึ้นมาจับตาสังเกตการณ์ความสำเร็จของการปฏิบัติตามเอ็มโอยู และการปฏิบัติตามข้อตกลงขั้นสุดท้ายในอนาคต
13.หลังจากลงนามในเอ็มโอยู และขึ้นอยู่กับการเริ่มปฏิบัติตามเอ็มโอยู ในย่อหน้าที่ 1, 4, 5, 10 และ 11 และการดำเนินการตามมาตรการเหล่านี้อย่างต่อเนื่อง จากนั้นสหรัฐฯและอิหร่านจะเริ่มต้นเจรจรจาเกี่ยวกับข้อตกลงสุดท้ายที่มีเฉพาะในย่อหน้าอื่นๆ
14.ข้อตกลงสุดท้ายจะได้รับการรับรองโดยมติหนึ่งๆที่มีผลผูกพัน โดยคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาชาติ
(ที่มา:นิตยสารไทม์)