สังเกตเห็นพฤติกรรมแบบหนึ่งในองค์กรหลายที่ เลยอยากชวนคุยครับ

คือในบางทีม จะมีคนที่ได้รับความไว้วางใจจากหัวหน้าเป็นพิเศษ จนเริ่มทำตัวเหมือนเป็นผู้ช่วยหัวหน้า หรือเป็นตัวกลางรับงานกระจายงานแทนหัวหน้าแบบไม่เป็นทางการ

คนลักษณะนี้มักจะอาสา รับประเด็น หรือเปิด topic ไว้หลายเรื่อง ในขณะเดียวกัน งานที่ให้แสง งานที่มี visibility งานที่ได้โชว์กับหัวหน้า หรือดูดีในสายตาผู้บริหาร ก็มักจะถูกเก็บไว้ทำเอง
ทำให้ดู active และมี visibility สูง แต่พองานไหนเป็นงานยาก งานละเอียด งานใช้พลังงานสูง หรืองานที่มี risk สูง กลับส่งต่อให้คนอื่นในทีมทำ


สิ่งที่น่าสนใจกว่าตัวคนรับงาน คือ “หัวหน้าที่ปล่อยให้เรื่องแบบนี้เกิดขึ้น” มักจะมี pattern บางอย่าง เช่น

ชอบคนที่เข้าหาและให้ความสำคัญกับ image / visibility / result มากกว่า detail จริง
มองคนที่รายงานเก่งหรืออยู่ใกล้ตัวว่าเป็นคนขับเคลื่อนงาน
ให้ความสำคัญกับความสนิท ความถูกชะตา หรือ dynamic ส่วนตัว มากกว่าความเหมาะสมเชิงตำแหน่ง ความรู้ และประสบการณ์ ไม่ลงมา clarify accountability ให้ชัด
ไม่อยากยุ่งกับ conflict ในทีม เลยปล่อยให้ลูกทีม “ไปคุยกันเอง”

ผลที่ตามมาคือ ทีมเริ่มมี politics สูงขึ้นเรื่อย ๆ

คนที่ทำงานจริงอาจกลายเป็นแค่คนวงนอก
คนที่มีความรู้และประสบการณ์จริงอาจไม่ได้ใช้ศักยภาพเต็มที่ และไม่เจริญก้าวหน้า
คนที่เก่งเรื่อง visibility อาจได้ credit ได้รับการปกป้อง ได้ทรัพยากรมากกว่าคนที่ถือ workload จริง

และสุดท้ายทีมจะเริ่มเรียนรู้ว่า “การอยู่ใกล้หัวหน้า” สำคัญกว่า “การสร้าง output ที่แท้จริง”
ผมคิดว่าวัฒนธรรมแบบนี้อันตราย เพราะมันทำให้ visibility แยกออกจาก accountability

คนหนึ่งได้หน้า
อีกคนรับงานจริง ต้อง contribute สูง กับงานที่ไม่มี value
ถ้างานสำเร็จ credit ไม่ชัด
ถ้างานพลาด responsibility ก็ไม่ชัด

คำถามคือ วัฒนธรรมแบบนี้มันเกิดขึ้นได้ยังไงในองค์กร?

เป็นเพราะหัวหน้าอ่อนเรื่อง leadership หรือ technical หรือทั้ง 2 อย่าง แต่ก็แปลกน่ะ องค์กรและทีมก็ไม่กระเทือนหรือช่วยกันปกปิดแล้วละ ?

เป็นเพราะระบบวัดผลงานให้รางวัลกับ image มากกว่า output?
เป็นเพราะความสัมพันธ์ส่วนตัวมีน้ำหนักมากกว่าความสามารถจริง?
หรือจริง ๆ แล้วนี่คือเรื่องปกติขององค์กร ที่ใครเข้าใกล้อำนาจได้มากกว่า ก็ได้เปรียบกว่า?

ถ้าเป็นทุกท่าน จะมองเรื่องนี้อย่างไรครับ เป็นเรื่องปกติในองค์กรมั้ยที่จะต้องผลักดันตัวเองด้วยวิธีที่ตัวเองถนัด ?
และถ้าอยู่ในทีม/องค์กรที่มีวัฒนธรรมแบบนี้ จะแก้เกมยังไง?


หรือถ้าระบบ reward คนแบบนี้ไปแล้ว และสร้างหัวหน้าแบบนี้มาเรื่อยๆ ก็ควรมองหาที่ใหม่มากกว่าเสียเวลาอยู่ในวงจรเดิม?

อ่านๆไป เหมือนกับที่ทำงานผมเลยครับ

ผู้บริหารส่วนมากมักจะชอบคนที่ไม่ค่อยเถียง รับจบงานได้ แต่ว่าบางทีก็จะมีพวกคอยเลียไข่

แล้วพวกนี้ก็มักจะได้รับมอบหมายให้ไปรับบทบาทสำคัญๆ ในองค์กร ถึงขั้นว่าเลือกได้ว่า

จะให้ใครรับงานยาก หรืองานง่าย แต่เวลาที่ให้ทำเท่าๆกันนะ ส่วนคนโดนเลือกก็ซวยไป
(หรือถ้าไม่ทำ ก็ต้องชนตรงๆ แต่ก็จะกลายเป็นโดนเกลียดไป หรือ อาจจะโตยาก)

ปัญหาก็คือ ผู้บริหารไม่อยากตัดสินใจ อยากฟังแค่ว่า ได้ เท่านั้น โดยปัญหาพวกคุณก็ไปแก้กันเอง
(พวกรุ่นผมหลายๆคนคุยกันว่า แบบนี้ เอาใครมาเป็นผู้บริหารก็ได้สิ ถ้าทำงานได้แค่นี้ มันเลยเกิดวัฒนธรรมอุบาทว์ขึ้นมา คือ พยายามไต่เต้า วิ่งเส้นสาย เพื่อให้ได้ขึ้นไปเป็นผู้บริหารให้ไวที่สุด ทั้งๆที่ความรู้ความสามารถไม่มี)

ผมไม่รู้ว่า องค์กรอื่นๆ เช่น บริษัทต่างชาติเป็นแบบนี้มั้ย

แต่ที่แน่ๆ บริษัทไทยหลายๆที่ ละก็หน่วยงานราชการหลายๆที่ เป็นแบบที่ท่านว่าเนี่ยแหละ ละก็แก้ไม่ได้ด้วย

ผมอยุ่องค์กรเล็กๆระดับ SME ในจังหวัดเนาะ

ผมก็เป็นหัวหน้างาน คนในทีม 11 คน

ผมไม่สนใจเลย ใครจะสนิทกับผม กินเหล้ากับผม ซึ่งมันก็มี

ผมทรีททุกคนเหมือนกันหมด ผมดูผลงานอย่างเดียว วิธีรองลงมา วิธีมึงกาก เด่วกุสอนเอง

หรือถ้าน้องมีวิธีเร็ว น้องสอนพี่เลย แบ่งๆกันไป

แต่มีไอ้กากคนเดียว น่าจะลูกรักเจ้านายอีก เก็บไว้ทำ ค อะไรก็ไม่รุ้ ทำงานแม่งโคตร สต เลย

มันน่าจะเกลียดผมน่าดู ผมโคตรจูื้จี้เลย เมิง กาก อะ อส

ส่วนหัวหน้าผมไปอีก ก็ไม่ค่อยสน image อะไรพวกนี้นะ ดู Result อย่างเดียว

ของผมในระบบราชการก็เห็นบ้าง

ยก ตย. คนนึง โปรไฟล์ดี อยากก้าวหน้าไว (คำพูดน่าเชื่อถือและดวงมีด้วยแหละ) เจอกับผู้บริหารองค์กรที่ปล่อยจอย เออออทุกอย่าง เป็นคู่ที่เหมาะสมเลย คนนี้ทำอะไรถูกทุกอย่าง คนอื่นทำแทบตายยังไงก็ไม่เด่น คิดว่าตัวเองเจ๋ง แต่หลักๆ ก็โยนให้ลูกน้องทำ ใครดีด้วยก็ยิ้มแย้มพูดเพราะ ใครไม่ดีด้วยก็พูดจาหยาบคาย รวมไปถึงฟ้องเจ้านายให้เกลียดด้วย

ส่วนตัวผู้บริหาร ปล่อยจอย ให้ลูกทีมไปคุยกันเอง พอมีปัญหาเรียกคุย ก็สั่งสอนว่าตัวเองเป็นยังงี้ทำยังงี้ ขี้คุยว่างั้น ผลงานอะไรม่มีเป็นชิ้นเป็นอันหรอก อารมณ์ประมาณเป็นศิลปิน นั่งอยู่ภูดูเสือกัดกัน มีความขัดแย้งไม่แก้

ส่วนตัวผมเข้าก็รู้นะว่าผมมีความสามารถ แต่..กรูไม่เอา จะเอาเด็กกรูจะทำไม? ผมโดยตรงๆ ไปทีนึง

ระบบผมมันเป็นที่บางยุคสมัย ผู้บริหารบางคนรู้ว่าจะแบ่งความเท่าเทียมยังไง เลือกที่จะฟังหูไว้หู ไม่มีใครจะโดดเด่นกว่าใคร (ขนาดนั้น) มันก็จะไม่มีปัญหาที่ว่า ตอนนี้ผมอยู่ในช่วงนี้แหละ

แต่ผมว่า เดี๋ยวก็จะมีคลื่นอีกลูกซัดมา แบบเดิมๆ ผมก็แค่อดทน เพราะระบบผมมันย้ายได้อย่างเดียว (ย้ายที่ก็เดือดร้อน) แต่เอาออกกันไม่ได้ ก็อยู่ๆ กันไป

สังเกตเห็นพฤติกรรมแบบหนึ่งในองค์กรหลายที่ เลยอยากชวนคุยครับ

คือในบางทีม จะมีคนที่ได้รับความไว้วางใจจากหัวหน้าเป็นพิเศษ จนเริ่มทำตัวเหมือนเป็นผู้ช่วยหัวหน้า หรือเป็นตัวกลางรับงานกระจายงานแทนหัวหน้าแบบไม่เป็นทางการ

-เรื่องปกติครับ

คนลักษณะนี้มักจะอาสา รับประเด็น หรือเปิด topic ไว้หลายเรื่อง ในขณะเดียวกัน งานที่ให้แสง งานที่มี visibility งานที่ได้โชว์กับหัวหน้า หรือดูดีในสายตาผู้บริหาร ก็มักจะถูกเก็บไว้ทำเอง
ทำให้ดู active และมี visibility สูง แต่พองานไหนเป็นงานยาก งานละเอียด งานใช้พลังงานสูง หรืองานที่มี risk สูง กลับส่งต่อให้คนอื่นในทีมทำ

- นี่ก็ปกติเช่นกัน คนขึ้นเป็นหัวหน้าได้ ยังไงก็ต้องเคยผ่านเหตุการณ์แบบนี้อยู่แล้ว
เพราะระบบ kpi มันบีบให้คนทำแบบนี้


สิ่งที่น่าสนใจกว่าตัวคนรับงาน คือ “หัวหน้าที่ปล่อยให้เรื่องแบบนี้เกิดขึ้น” มักจะมี pattern บางอย่าง เช่น

ชอบคนที่เข้าหาและให้ความสำคัญกับ image / visibility / result มากกว่า detail จริง
มองคนที่รายงานเก่งหรืออยู่ใกล้ตัวว่าเป็นคนขับเคลื่อนงาน
ให้ความสำคัญกับความสนิท ความถูกชะตา หรือ dynamic ส่วนตัว มากกว่าความเหมาะสมเชิงตำแหน่ง ความรู้ และประสบการณ์ ไม่ลงมา clarify accountability ให้ชัด
ไม่อยากยุ่งกับ conflict ในทีม เลยปล่อยให้ลูกทีม “ไปคุยกันเอง”

ผลที่ตามมาคือ ทีมเริ่มมี politics สูงขึ้นเรื่อย ๆ

-เรื่องการเมืองในทีม ยังไงก็เกิดครับ ไม่จำเป็นที่หัวหน้าจะต้องมาปกป้องใคร
ถ้าคิดว่างานตัวเองดีกว่าต้องกล้าเสนอตัว ต้องกล้าชนครับ

คนที่ทำงานจริงอาจกลายเป็นแค่คนวงนอก
คนที่มีความรู้และประสบการณ์จริงอาจไม่ได้ใช้ศักยภาพเต็มที่ และไม่เจริญก้าวหน้า
คนที่เก่งเรื่อง visibility อาจได้ credit ได้รับการปกป้อง ได้ทรัพยากรมากกว่าคนที่ถือ workload จริง

- เรื่องนี้วัดไม่ยาก ส่วนมากคนที่คิดว่าตัวเองworkload ดีกว่า พอมาดูจริงๆ แล้ว ไม่ต่างกันเลยก็มี
บางทีจะน้อยกว่าเอาด้วย

และสุดท้ายทีมจะเริ่มเรียนรู้ว่า “การอยู่ใกล้หัวหน้า” สำคัญกว่า “การสร้าง output ที่แท้จริง”
ผมคิดว่าวัฒนธรรมแบบนี้อันตราย เพราะมันทำให้ visibility แยกออกจาก accountability

- มันขึ้นอยู่กับว่าความสำคัญของตำแหน่งนั้นคืออะไรครับ ถ้าตำแหน่งใช้ทักษะ ใช้สกิล
output สำคัญกว่าอยู่แล้ว แต่ถ้าตำแหน่งในเชิงบริหารจัดการ หัวหน้าไว้ใจใครมากกว่าก็โตกว่า

คนหนึ่งได้หน้า
อีกคนรับงานจริง ต้อง contribute สูง กับงานที่ไม่มี value
ถ้างานสำเร็จ credit ไม่ชัด
ถ้างานพลาด responsibility ก็ไม่ชัด

คำถามคือ วัฒนธรรมแบบนี้มันเกิดขึ้นได้ยังไงในองค์กร?

- เพราะ kpi อย่างที่บอกไว้ ยกตัวอย่าง kpi ให้คะแนนคนขายโค้ก เท่ากับคนอบเค้ก
คนก็เลือกแย่งกันขายโค้กอยู่แล้ว ใครอบเค้กก็เสียเปรียบ

เป็นเพราะหัวหน้าอ่อนเรื่อง leadership หรือ technical หรือทั้ง 2 อย่าง แต่ก็แปลกน่ะ องค์กรและทีมก็ไม่กระเทือนหรือช่วยกันปกปิดแล้วละ ?

- อย่างที่บอกให้ดู workload แบบเทียบกันจริงๆ ผลลัพธ์อาจจะไม่ใช่แบบที่เราคิด
วันที่เราอยู่จุดนั้นเราอาจทำแบบเขาก็ได้

เป็นเพราะระบบวัดผลงานให้รางวัลกับ image มากกว่า output?
เป็นเพราะความสัมพันธ์ส่วนตัวมีน้ำหนักมากกว่าความสามารถจริง?
หรือจริง ๆ แล้วนี่คือเรื่องปกติขององค์กร ที่ใครเข้าใกล้อำนาจได้มากกว่า ก็ได้เปรียบกว่า?

- ใกล้อำนาจมากว่า ไม่ใช่ได้เปรียบมากกว่า แต่มีอะไรไปแลกอำนาจต่างหากที่ทำให้ได้เปรียบ

ถ้าเป็นทุกท่าน จะมองเรื่องนี้อย่างไรครับ เป็นเรื่องปกติในองค์กรมั้ยที่จะต้องผลักดันตัวเองด้วยวิธีที่ตัวเองถนัด ?
และถ้าอยู่ในทีม/องค์กรที่มีวัฒนธรรมแบบนี้ จะแก้เกมยังไง?

- หลักง่ายๆ รู้เขา รู้เรา รู้แบบ 100% นะ โอกาสโตชิลๆ


หรือถ้าระบบ reward คนแบบนี้ไปแล้ว และสร้างหัวหน้าแบบนี้มาเรื่อยๆ ก็ควรมองหาที่ใหม่มากกว่าเสียเวลาอยู่ในวงจรเดิม?

- ย้ายงานคือคำตอบครับ อย่าไปเสียเวลา แต่ไปที่ไหนก็เจอแบบนี้หมดแหละ
เพียงแต่ว่ามันจะกระทบเรามั้ยแค่นั้นเอง