1) กกต. “ต้องทำหน้าที่เพื่อประชาชน” ไหม

ในรัฐธรรมนูญ 2560 หมวดองค์กรอิสระ กกต.ถูกวางไว้เพื่อให้ “จัดการเลือกตั้ง/ประชามติให้สุจริตเที่ยงธรรม” และทำให้กระบวนการน่าเชื่อถือ
• หน้าที่หลักของ กกต. คือ “จัดหรือจัดให้มี” การเลือกตั้งและ “การออกเสียงประชามติ” ให้สุจริตเที่ยงธรรม (หลักการหน้าที่/อำนาจตามบทองค์กรอิสระ) 
• ใน พ.ร.ป.ว่าด้วยคณะกรรมการการเลือกตั้ง พ.ศ. 2560 เขียนชัดว่า “เลือกตั้ง” ในความหมายของกฎหมายนี้ รวมถึงประชามติ ด้วย 
• กรรมการ กกต. ต้องใช้อำนาจ โดยสุจริต เที่ยงธรรม กล้าหาญ และปราศจากอคติ และต้องยึดมาตรฐานจริยธรรม 
• สำนักงาน กกต. มีหน้าที่ “เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการเลือกตั้ง” (ที่ไม่เปิดเผยถึงตัวบุคคลผู้ลงคะแนน) ให้ประชาชนเข้าถึงได้ทางระบบสารสนเทศ 

สรุป: ตามตัวบท กกต. ไม่ได้มีไว้เพื่อ “คุมเกมให้คนสงสัย” แต่มีไว้เพื่อทำให้ “ความโปร่งใส + ความน่าเชื่อถือ” เกิดจริง (อย่างน้อยบนกระดาษ)

⸻

2) กกต. “ถูกถอด” ได้ไหม (และถอดแบบไหน)

2.1 พ้นตำแหน่งแบบพื้นฐาน (ใน พ.ร.ป.กกต. 2560)

กรรมการ กกต. มีวาระ 7 ปี และพ้นตำแหน่งได้ เช่น
• ตาย
• ลาออก
• ขาดคุณสมบัติ / มีลักษณะต้องห้ามตามที่กฎหมายกำหนด
และถ้ามีข้อโต้แย้งว่า “พ้นหรือไม่พ้น” ให้ คณะกรรมการสรรหาเป็นผู้วินิจฉัย และคำวินิจฉัยเป็นที่สุด 

นี่คือ “พ้นตำแหน่ง” แบบโครงสร้างทั่วไป

2.2 ถอด/เอาผิดจาก “ทุจริตต่อหน้าที่ / จงใจใช้อำนาจขัดรัฐธรรมนูญ-กฎหมาย / ร่ำรวยผิดปกติ / ฝ่าฝืนจริยธรรมร้ายแรง”

รัฐธรรมนูญ 2560 ให้อำนาจ ป.ป.ช. ไต่สวนกรณีกล่าวหาผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระ (รวม กกต.) ว่าเข้าข่าย
• ร่ำรวยผิดปกติ
• ทุจริตต่อหน้าที่
• หรือ จงใจปฏิบัติหน้าที่/ใช้อำนาจขัดรัฐธรรมนูญหรือกฎหมาย 

แล้วกระบวนการเดินต่อได้เป็น “คดีเอาผิดระดับหนัก” ผ่านศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง (ในกรอบมาตราเกี่ยวกับอำนาจ ป.ป.ช. และการส่งศาล) 

อีกเส้นทางหนึ่งคือกรณี ฝ่าฝืนมาตรฐานจริยธรรมอย่างร้ายแรง มีระบบ “ไต่สวนอิสระและส่งศาลฎีกาวินิจฉัย” ตามกลไกรัฐธรรมนูญ 

สรุปให้ตรงคำถาม: ได้ ถอดได้ แต่ไม่ใช่แบบกดปุ่ม มันต้องเข้า “ช่องทางไต่สวน/วินิจฉัย” ตามรัฐธรรมนูญและกฎหมายประกอบ

⸻

3) ถ้าประชาชนเดือดร้อนจากการทำหน้าที่ กกต. “เรียกร้องอะไรได้บ้าง”

เอาแบบใช้งานได้จริง แยกเป็น 4 ชั้น

ชั้น A: ร้องเรียน/ขอให้ตรวจสอบโดยตรง (เร็วสุด)
• ร้องเรียน กกต. ผ่านศูนย์รับเรื่อง (มีอีเมลและแบบฟอร์มแนบไฟล์) และมีสายด่วน 1444 

อันนี้เหมาะกับ “เหตุหน้างาน” เช่น นับคะแนนผิดขั้นตอน, เอกสาร/หีบ/บัตรมีปัญหา, การจัดการหน่วยไม่โปร่งใส ฯลฯ

ชั้น B: ร้องผู้ตรวจการแผ่นดิน (ถ้ารู้สึกว่า “หน่วยงานรัฐทำไม่เป็นธรรม/ไม่ชอบด้วยหลักการ”)

ผู้ตรวจการแผ่นดินมีช่องทางร้องเรียน (สายด่วน/ช่องทางต่าง ๆ) เพื่อให้ตรวจการใช้อำนาจรัฐในภาพรวม 

ชั้น C: ร้อง ป.ป.ช. (ถ้าเข้าข่าย “ทุจริตต่อหน้าที่ / จงใจใช้อำนาจขัดกฎหมาย / จริยธรรมร้ายแรง”)

เหตุผลรองรับอยู่ในรัฐธรรมนูญว่า ป.ป.ช. มีหน้าที่ไต่สวนกรณีกล่าวหาผู้ดำรงตำแหน่งในองค์กรอิสระตามกรอบที่ว่าไว้ 

ชั้น D: เรียกค่าเสียหาย (กรณี “เสียหายจริงแบบจับต้องได้”)

ถ้าความเสียหายเกิดจากการละเมิดในการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ กรอบ พ.ร.บ.ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 วางหลักว่า
• หน่วยงานของรัฐต้องรับผิดต่อผู้เสียหาย และผู้เสียหาย “ฟ้องหน่วยงานรัฐได้โดยตรง” โดยหลักทั่วไป จะไม่ฟ้องเจ้าหน้าที่เป็นตัว ๆ ในกรณีที่เป็นการทำในหน้าที่ 

(อันนี้เป็นทางกฎหมายจ๋าและต้องมีข้อเท็จจริง/พยานหลักฐานแน่น ไม่ใช่อารมณ์ล้วน)

AI