แชร์ลูกโซ่ คือ รูปแบบของการหลอกลวงทางการเงินที่อาศัยโครงสร้างแบบพีระมิด โดยผู้ลงทุนรุ่นแรก ๆ จะได้รับผลตอบแทนจากเงินของผู้ลงทุนรุ่นใหม่ แทนที่จะเป็นผลตอบแทนจากกำไรของธุรกิจจริง

ลักษณะสำคัญของแชร์ลูกโซ่
อ้างผลตอบแทนสูงผิดปกติ – มักเสนอผลกำไรสูงเกินจริงและการันตีว่าไม่มีความเสี่ยง
ไม่มีสินค้าหรือบริการจริง – หรืออาจมีสินค้าแต่ใช้เป็นข้ออ้างในการระดมทุน
ใช้เงินคนใหม่จ่ายให้คนเก่า – ระบบหมุนเวียนเงินจากผู้ลงทุนใหม่ไปจ่ายให้ผู้ที่เข้ามาก่อน
เน้นหาสมาชิกเพิ่ม – ผู้ลงทุนถูกกระตุ้นให้ชวนคนอื่นมาร่วมลงทุน เพื่อรับค่าตอบแทนเพิ่มเติม
อยู่ได้ไม่นาน – เมื่อไม่มีผู้ลงทุนใหม่เข้ามา ระบบจะล่มและผู้ลงทุนที่เข้ามาหลังสุดจะเสียหายหนัก
ตัวอย่างแชร์ลูกโซ่ที่พบได้บ่อย

การลงทุนที่อ้างว่าให้ดอกเบี้ยสูง (เช่น 10-20% ต่อเดือน)
การขายสินค้าทางเครือข่ายที่เน้นค่าชวนคนมากกว่ายอดขาย
การลงทุนในคริปโตหรือตลาดหุ้นที่ไม่มีหลักฐานธุรกิจจริง
⚠ ข้อควรระวัง
หากพบว่ามีข้อเสนอที่ดูดีเกินจริง หรือระบบที่เน้นการหาสมาชิกมากกว่าการทำธุรกิจจริง ควรตรวจสอบให้แน่ใจก่อนลงทุน  

เกม NFT คริปโตถือเป็นแชร์ลูกโซ่หรือไม่?

ขึ้นอยู่กับ โครงสร้างเศรษฐกิจของเกม ว่าเงินไหลเวียนอย่างไร ถ้าเกมอาศัยเงินจากผู้เล่นใหม่มาจ่ายให้ผู้เล่นเก่า โดยไม่มีรายได้จากแหล่งอื่น ก็มีโอกาสสูงที่จะเป็นแชร์ลูกโซ่

กรณีศึกษา: CryptoCar, CryptoPlane, CryptoBomb
เกมเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มเกม Play-to-Earn (P2E) ที่เคยได้รับความนิยมในปี 2021-2022 แต่ภายหลังล่มสลายอย่างรวดเร็ว โดยมีลักษณะที่คล้ายแชร์ลูกโซ่ ดังนี้:

ต้องลงทุนก่อนถึงจะเล่นได้

เกมเหล่านี้บังคับให้ผู้เล่นต้องซื้อ NFT เช่น รถ (CryptoCar), เครื่องบิน (CryptoPlane) หรือระเบิด (CryptoBomb) เพื่อเริ่มเล่น
มูลค่าของ NFT เหล่านี้ไม่ได้ขึ้นกับปัจจัยทางเศรษฐกิจจริง แต่ขึ้นกับความนิยมของเกม
ผลตอบแทนจากผู้เล่นใหม่

รายได้ของผู้เล่นเก่ามาจากค่าธรรมเนียมหรือเงินที่ผู้เล่นใหม่เติมเข้ามา
ไม่มีรายได้จากแหล่งอื่นที่ยั่งยืน เช่น โฆษณา, ผู้สนับสนุน, หรือโมเดลธุรกิจอื่น
มูลค่าโทเคนลดลงอย่างรวดเร็ว

โทเคนที่ใช้ในเกม เช่น CCar, CPlane, CBomb ถูกแจกจ่ายเป็นรางวัลมากกว่าความต้องการซื้อ
เมื่อผู้เล่นแห่กันถอนโทเคนออกไปแลกเป็นเงินจริง มูลค่าของโทเคนจะลดลงเรื่อย ๆ
ขาดการพัฒนาเกมที่แท้จริง

เกมเหล่านี้มักมีกราฟิกและระบบเกมที่ไม่ซับซ้อน เน้นให้คนลงทุนมากกว่าสร้างความสนุก
เมื่อผู้เล่นเริ่มรู้ตัวว่าระบบไม่ยั่งยืน เกมจะถูกทิ้งและโครงการก็ปิดตัวไป
สรุป: เป็นแชร์ลูกโซ่หรือไม่?
✅ ลักษณะคล้ายแชร์ลูกโซ่สูงมาก
เพราะเงินไหลเวียนจากผู้เล่นใหม่ไปจ่ายให้ผู้เล่นเก่า และเมื่อไม่มีผู้เล่นใหม่เข้ามา เกมก็ล่มสลาย

⚠ บทเรียนจากกรณีนี้

อย่าเชื่อคำโฆษณาที่บอกว่า "เล่นเกมแล้วได้เงินง่าย ๆ"
ศึกษาเศรษฐกิจของเกมว่าเงินมาจากไหน และจะยั่งยืนแค่ไหน
ถ้าเกมเน้นให้คนใหม่เติมเงินเข้าไปเพื่อให้คนเก่าได้เงิน มักจะเป็นแชร์ลูกโซ่ในรูปแบบหนึ่ง