ตัวผมเองบรรจุราชการครูเมื่อเกือบ 10 ปีที่แล้ว
ในโรงเรียนแห่งหนึ่งที่ห่างจากบ้านเกิดประมาณ 40 กิโลเมตร
ก็ขับรถไปกลับทุกวัน วันละ 80 กิโลเมตร

แรก ๆ ก็รู้สึกไกล
แต่พอสักพักก็ชิน

แล้วอยู่ไปก็เหมือนเป็นบ้านหลังที่ 2
รู้จักผู้คน ชุมชนแถวนั้น

แล้วระบบทำงานในองค์กรก็ถือว่าดีมาก
เป็นโรงเรียนประถมขนาดกลางที่มีเด็กทั้งโรงเรียนประมาณ 300 กว่าคน

เน้นพัฒนาผลสัมฤทธิ์ของเด็กเป็นสำคัญ
เป็นผู้นำทางวิชาการ จนผลทดสอบ o-net ของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6ได้คะแนนสูงสูงกว่าระดับประเทศตลอดเกือบ 10 ปีที่ผมอยู่ และความจริงแล้วมันสูงมาตั้งแต่ไหนแต่ไร

เด็กจบไปสอบเข้าโรงเรียนมัธยมยอดนิยมในตัวเมืองได้หลายคน

ผมใช้ชีวิตแบบมีความสุขมาตลอด

จนอาจจะเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงด้านผู้บริหาร ระบบทำงานช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมาจึงเปลี่ยนบ้าง

แต่ก็ยังมีระบบคุณครูเก่า ๆ ที่ยังอยู่ ยังคงเข้มแข็งยึดมั่นแนวทางเดิม

อย่างไรก็ตาม เมื่อปีที่แล้วมีตำแหน่งว่างที่โรงเรียนใกล้บ้านซึ่งอยู่ห่างจากบ้านเพียง 3  กิโลเมตรเท่านั้น

เป็นโรงเรียนประถมขนาดใหญ่
มีนักเรียนประมาณ 800-900 คน

ผมปรึกษากับทางบ้านอยู่นาน
สรุปก็คือยื่นเรื่องย้าย ด้วยเหตุสำคัญที่สุดคือเห็นว่าใกล้บ้านและตัวเองนั้นเริ่มเหนื่อยกับที่เก่า แต่ความคิดในตอนนั้นอาจเหมือนนกน้อยที่อยู่ในกรงก็ได้นะครับเรามองแค่ความเหนื่อยในโรงเรียนเดิม
ไม่ได้ไปสัมผัสที่โรงเรียนอื่นเลย

  เกรงว่าหากอยู่ที่เดิม จะสอนเด็กได้ไม่ดีเท่าที่เคย ประกอบกับเด็กในแต่ละห้องก็เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เริ่มควบคุมผลสัมฤทธิ์ได้ยากขึ้น

ส่วนโรงเรียนที่จะย้ายไปนั้น พอจะรู้ล่วงหน้าแล้วว่าผลสัมฤทธิ์ค่อนข้างต่ำเกือบทุกวิชาที่ทดสอบ o-net มีค่าเฉลี่ยต่ำกว่าระดับประเทศเป็นเวลา 2-3 ปีมาแล้ว

ซึ่งอันนี้ผมรู้ล่วงหน้ามาแล้ว

แต่เราก็มีความตั้งใจจะย้ายกลับไปบ้าน พัฒนาบ้านเกิดของเรา

และในที่สุดมายื่นเรื่องย้าย
เขารับย้าย 1 อัตรา แล้วก็ย้ายได้สำเร็จ

จากที่มีคุณครูยื่นย้ายแข่งกันเกือบ 40 คน

แต่ผมมาได้เปรียบคะแนนตรงที่ภูมิลำเนาอยู่ใกล้โรงเรียน และใช้เหตุผลว่าย้ายกลับมาดูแลพ่อแม่

ซึ่งมีสัดส่วนคะแนนตรงนี้สูง

เมื่อทำงานได้ประมาณ 3-4 เดือน
ถึงรู้สึกทันทีว่าในโรงเรียนแห่งนี้แม้จะเป็นโรงเรียนใหญ่

แต่การคำนึงถึงเด็ก คำนึงถึงผู้เรียนน้อยมาก เน้นการสร้างภาพ ถ่ายรูป จัดโต๊ะ จีบผ้า แทบไม่เห็นผู้บริหารถามไถ่ถึงเรื่องการเรียนการสอนของครูและเด็ก

เด็กมีปัญหาการอ่าน การเขียนเยอะมากขึ้นมาระดับชั้น ป.4-ป.5 แล้ว
ยังมีปัญหาอ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ คิดเป็นจำนวนร้อยละ 40-50 ต่อชั้นเรียน มันเยอะมาก ๆ

ผมได้พูดคุยกับคุณครูเก่า ๆ ที่อยู่ที่นี่
ก็ถามเขาว่า มันเกิดขึ้นได้ยังไง ?
เด็กขึ้นมาชั้นประถมปลาย
แล้วยังอ่านไม่ออก

คำตอบที่ได้รับคือ ก็เขาสอนแบบปล่อย ๆ มาตั้งแต่ระดับประถมต้น ขาดการวางแผนติดตาม
คนที่ตั้งใจทำงานจะเหนื่อยและท้อ
และเมื่อหัวไม่กระดิก หางก็ไม่ขยับ

หากมีครูคนใดทักท้วงโต้แย้งไป
ก็จะเป็นที่เกลียดชังในหมู่ครูเปล่า ๆ

ก็อยู่ไปสภาพแบบนี้  ครูคนไหนอึดอัดขัดใจอยู่ไม่ได้ เขาก็จะทำเรื่องย้ายหรือโอนไปอยู่สังกัดอื่น ซึ่งมีให้เห็นมาแล้ว

แล้วในปีนี้ก็จะมีคุณครูย้ายอีก

ด้วยสภาพโรงเรียนที่มีขนาดใหญ่ เด็กเกือบพันคน
ผมเห็นแล้วรับไม่ได้จริง ๆ
ผมจะเปลี่ยนระบบที่นี่คนเดียวคงไม่ได้

อยู่ไป 3-4 เดือนมีแต่ความทุกข์ใจ
พอพูดกับที่บ้านว่าอยากย้ายกลับไปโรงเรียนเดิม หรือไปโรงเรียนอื่นในละแวกโซนเดิม

ทีนี้...ก็ทะเลาะกับคนในบ้าน
เพราะคนในบ้านก็บอกผมว่ามาอยู่ใกล้บ้านแล้วจะไปที่ไหนอีก  มีแต่คนอยากย้ายกลับบ้านกันทั้งนั้นแหละ

หัดทำตัวให้เหมือนคนอื่น

อยู่ให้สบาย ๆ รับเงินเดือนไปวัน ๆ

จะไปจริงจังอะไรนักหนา

มัวแต่พร่ำสอนอยู่คนเดียว
เด็กมันจะได้ยังไง ?

ในเมื่อคนอื่นเขาก็เฉย

ซึ่งความจริงหากผมจะทำเรื่องย้ายอีกที
มันก็ยากแล้วครับ

เพราะด้วยตัวชี้วัดการให้คะแนนการย้ายเขาเน้นให้ย้ายกลับภูมิลำเนาตามทะเบียนบ้านจะให้คะแนนสูงมาก

การย้ายกลับไปโซนนอกบ้านจะยากยกเว้นอย่างเดียวคือ ย้ายสับเปลี่ยน
ต้องหาคู่มาสับเปลี่ยนกัน

และต้องเป็นที่ยินยอมของผู้บริหารโรงเรียนทั้งสองแห่งด้วย

ณ วันนี้ ผมตั้งเป้าไว้ว่าครบกำหนด 2 ปี ผมจะยื่นย้าย
ค่อยหาคู่สับเปลี่ยน

มาระบายให้ฟังครับ
ขอบคุณที่อ่านจนจบครับ

เนื้อส่วนนี้ ถ้ามีความตั้งใจ จัดไปเลย เด็กที่ว่าแย่ ลองปั้นสักกลุ่มหรือห้องเรียนนึง ผลการเรียนดีขึ้น มันก็ไปตบหน้าครู คนอื่นๆ เองแหละ

เป็นกำลังใจให้ครับ ระบบเปลี่ยนไม่ได้ง่ายๆ แต่อยากให้ท่านสู้ต่อ ไป อย่าเพิ่งหมดไฟโดนกลืนไปกับระบบ สู้เพื่ออุดมการณ์ของตัวเองและนักเรียนครับ ครูคนอื่นไม่เปลี่ยนแปลงก็ช่างเค้า เราทำของเราให้ดีที่สุดก่อน (แต่อาจต้องการกำลังใจมากหน่อย) สักวันระบบก็คงจะดีขึ้นครับ

ผมทำงานใหม่ตอนเรียนจบใหม่ๆ

ทำงานแบงค์กรุงศรี สาขา หน้าปากซอยบ้าน

ตื่น 8 โมง อาบน้ำ 10 นาที แต่งตัว เดินไปถึงแบงค์ 8.20

โครตสบาย

คนละประเด็น แต่ผมรู้สึกดีมาก ไม่มีค่าใช้จ่ายเลย 555

อ่านแล้วบอกว่าได้แต่ทำใจ

มันเป็นแบบนี้แหละ ผมอิงจากงานทุกงานที่เคยทำมานะ

คุณบอกเด็กอ่านไม่ออกจนถึง ป.ปลาย ร้อยละ 40-50 ของโรงเรียน

โรงเรียนมี 900 นักเรียน

เฉลี่ย เด็ก ชั้นละเกือบ 100 ได้มั้ง

จำนวนมันเยอะอยู่ แล้ว ทำไมถึงเป็นแบบนี้

เขาเรียกกันว่าวัฒนธรรมองค์กร ผมอ่านตรงที่คุณไปถามครูในโรงเรียนว่าทำไมถึงเป็นแบบนี้

แสดงว่าตอนนี้คุณกำลังจะมีปัญหา เพราะเขาก็เอาไปนินทาหาว่าคุณอยู่ดี

แล้วผมซับพอร์ท 1 เรื่องที่คุณเล่ามานะ ถ้าคุณไปแย้งเขาในโรงเรียนเรื่องนี้ หรือหาว่าเขาไม่ดี

ต่อให้คนมันเลว มันก็ไม่ยอมรับ แล้วมันก็จะรุมบูลลี่คุณในที่ทำงาน

ถ้าโรงเรียนมันมีคุณธรรม มันดีไปนานแล้วไม่ต้องรอให้คุณไปพูด หรือย้ายมาทำให้หรอก

เพราะฉนั้นมันเละตั้งแต่ผู้บริหารแล้ว แล้วอ่านมาถึงตรงชอบถ่ายรูป เอาหน้า

จบเลย โรงเรียนไหนเป็นแบบนี้ ผมเห็นบ่อย แสดงว่าชอบสังสรร มีการเข้าหา ผอ. คุณหลากหลายทาง

ชอบสาว ชอบดื่ม ชอบเงิน น่าจะมาเป็นแพ็คเกจเดียวกัน

เพราะฉะนั้นถ้าคุณมีอุดมการณ์ต่อให้คุณทำดีกับเด็กแค่ไหน คุณก็จะต้องมีปัญหากับคนเหล่านี้อยู่มาก

เพราะเวลาคุณสอนดี เด็กรักคุณ ห้องคุณผลการเรียนเด็กดีขึ้น ไอ้คนพวกข้างต้นก็จะรุมทึ่งคุณอยู่ดี

เพราะคนแบบนี้รับไม่ได้ที่เห็นการพัฒนา

อ่านวันนี้อาจไม่ทำให้คุณใจชื้นมาได้หรอกนะ แต่ผมเตือนไว้เลยว่าเรื่องนี้จะเกิดขึ้นในอนาคตอันใกล้และระยะยาวกับคุณ

มันอารมณ์คนเข้ามาพัฒนาชุมชนแล้วอยู่ไม่ได้นั้นแหละ ผมเห็นมาเยอะแล้ว

นี้ยังไม่รวมเรื่องเงินๆทองๆในโรงเรียนที่คุณอาจเห็นแล้วหรือยังไม่ได้เห็นว่ามีการหยิบออกจากกองวงตรงกลางมากน้อยแค่ไหน

ถ้าจะสู้จริงๆ เก็บหลักฐาน ยื่นฟ้องแม่มไปเลยครับ ช่วยประเทศชาติพัฒนา (แต่ปลายทางคุณก็อาจลำบากด้วยเหมือนกัน)

เป็นเพราะสมัยนี้เขาเน้นให้เรียนผ่านทุกคนไหมครับ
ใครไม่ผ่านก็ซ่อมง่าย ๆ แบบนี้ไหม (อันนี้เดา)

สมัย 25 ปีก่อน ถ้าใครเรียนไม่ผ่านก็ซ้ำชั้น เป็นเด็กโข่งไป

พี่สาวแฟนสอนใกล้บ้าน แฟนผมสอนคนละจังหวัด
ข้อดีข้อเดียวที่พี่สาวแฟนผมมีคือใกล้บ้านเดินทางง่าย ข้อเสียคือเด็กๆ ที่สอนลูกหลานทั้งนั้นมันมีความกดดันในตัวให้เกรดน้อยพ่อแม่ก็ด่า ให้เกรดเยอะก็จะโดนข้อครหาว่าหลานครู ทั้งๆ ที่เกรดก็เอาตามคะแนนที่นักเรียนทำได้

ส่วนของแฟนผมคือตรงข้ามกับพี่สาว ฉะนั้นแฟนผมจึงไม่เลือกย้ายไปลงใกล้บ้าน

นอกจากปัญหานักเรียนกับผู้ปกครองยังมีปัญหาเพื่อนครูด้วยกันอีก
ผมไม่เข้าใจที่แต่ละคนสอนให้เด็กรู้รักสามัคคี แต่ครูนี่ ตัวดีเลย แบ่งเป็นกลุ่มๆ ชัดเจนมาก และผมคิดว่าแต่ละคนคงนึกออกว่าจะมีปัญหาอะไรตามมา

ผมว่าสเกลที่ท่านมองมันใหญ่ไปครับ แน่นอนเปลี่ยนอะไรไม่ได้หรอก ลองมองสเกลที่เล็กลง เอาแค่เด็กที่เราสอน ทำไงให้ปัญหานี้มันดีขึ้น ยิ่งมองสเกลใหญ่มันยิ่งท้อใจ บั่นทอนจิตใจปล่าวๆ ตั้งเป้าเอาแค่ห้องหรือเด็กที่ตัวเองสอน วิชาที่ตัวเองสอนก็พอ

ปัญหาตรงนั้นต้องให้ผปค.เค้าไปไฟต์เองเพื่อลูกของพวกเค้า ถ้าเค้าไม่ทำอะไร เราสู้ไปก็เท่านั้น

จาก ปสก ส่วนตัวเมื่อ 10 ปีที่แล้ว

ย้ายงานเปลี่ยนงานมาอยู่บ้านเกิด ผลักดันตัวเองให้สูงขึ้น (ตอนนั้นมีแฟน) ย้ายมาได้ 1 ปี สุดท้ายแฟนนอกใจไปมีคนใหม่

ประจวบกับที่บ้านทำธุรกิจ พี่ชายไม่ได้เรื่องได้ราวอะไร กินเที่ยว จนได้ลาออกจากงานประจำ มาช่วยดู สุดท้ายจนถึงปัจจุบันต้องมาแบกรับภาระต่างๆภายในครอบครัว ไม่ได้ใช้ชีวิตหรือกำหนดชีวิตเองเลย

บางครั้งคิดย้อนกลับไป รู้สึกว่าตัวเองคิดผิด